Çaprazlamalar

20 Kasım 2012 Salı

Çaprazlamalar 

Kalıtımla İlgili Bazı Kavramlar

Gen: Bir karakteri temsil eden ve bu karakterin yavru döllere aktarılmasını sağlayan DNA parçasına gen adı verilir.

Alel Gen: Bir karakteri temsil eden kromozomların karşılıklı bölgelerinde (lokuslarda) bulunan iki gen çiftine alel gen adı verilir.
Çok Alellik: Aynı karakteri temsil eden ikiden fazla gen bulunmasına çok alellik adı verilir.
Homolog Kromozom: Karşılıklı bölgelerinde (lokuslarında) aynı karakteri temsil eden ve biri andan diğeri babadan gelen iki gen bulunduran kromozomlara homolog kromozom denir.

Genotip: Bir canlının sahip olduğu genler topluluğuna genotip adı verilir.

İnsanlarda yaygın olarak görülen bazı kalıtsal hastalıklar

İnsanlarda yaygın olarak görülen bazı kalıtsal hastalıklar 

Hemofili: Genetik özellik  gösteren , vücutta kanın pıhtılaşmasında rol alan ve pıhtılaşmayı sağlayan proteinlerin eksikliği veya yokluğu nedeniyle ortaya çıkan ve pıhtılaşma bozukluğu yaratan bir kan hastalığıdır.
   Kan damarlarında herhangi bir tanesinde hasar meydana gelmesi durumunda iç kanama meydana gelir. Normal şartlarda kan damarı hasar gördükten hemen sonra travmanın damar üzerine etkisiyle damar duvarı kasılır ve "Trombosit" adı verilen kan hücreleri devreye girerek hasarlı bölgede "Trombosit Tıkacı" adı verilen geçici bir tıkaç oluşturur. Damardaki yırtılma küçükse, bu tıkaç kan kaybını tek başına durdurabilir, fakat delik büyükse kanamayı durdurmak için Trombosit tıkacına ek olarak kanın pıhtılaşması da gerekmektedir. Bu aşamada, pıhtılaşma faktörlerine ihtiyaç vardır. Pıhtılaşma faktörlerinin devreye girmesiyle oluşan Fibrin İplikçikleri, Trombositleri, kan hücrelerini ve plazmayı da içine alarak kan pıhtısını oluşturur.

Mayoz bölünmenin özellikleri #

Mayoz bölünmenin özellikleri 

MAYOZ BÖLÜNME

Hücrede kromozom sayısının yarıya inmesi amacıyla yapılan bölünmeye mayoz bölünme denir. Mayoz bölünmenin amacı gerçekte bir çoğalma değildir. Aksine eşeysel yani üreme hücrelerinin üretilmesi ve bunun sonucunda biyolojik çeşitliliği meydana getirmektir. Birbirini takibeden iki bölünme şeklinde olan mayozun birinci bölümünde kromozom sayısı yarıya iner, ikinci bölümünde ise tipik bir mitoz bölünme meydana gelir.

Özellikleri:

1-  Bir çeşit çekirdek bölünmesidir. Orjinal hücredeki

Mitoz bölünme ile mayoz bölünme arasındaki farklar

Mitoz bölünme ile mayoz bölünme arasındaki farklar 

MİTOZ BÖLÜNME	MAYOZ BÖLÜNME
Vücut hücrelerinde görülür.	Üreme ana hücrelerinde görülür.
Yeni hücreler gelişmeye sağlar.	Üreme hücrelerinin oluşmasını sağlar.
Kromozom sayısı değişmez.	Kromozom sayısı yarıya düşer.
Kalıtsal özellikleri aynı olan hücreler oluşur.	Kalıtsal özellikleri farklı olan hücreler oluşur.
İki tane yeni hücre oluşur.	Dört tane yeni hücre oluşur.
Parçe değişimi görülmez.	Parça değişimi görülür.
Zigotun oluşumundan ölüme kadar devam eder.	Ergenlik döneminde başlar, üreme dönemi boyunca devam eder.
Tek çekirdek bölünmesi görülür.	İki tane çekirdek bölünmesi görülür.

 

DNA ve yapısal özellikleri

DNA ve yapısal özellikleri 

DNA ( Deoksiribo Nükleik Asit )

DNA molekülü, sarmal şeklinde kıvrılmış, iki kollu merdiven şeklindedir. Kollarını, yani merdivenin kenarlarını, şeker (deoksiriboz) ve fosfat molekülleri meydana getirir. Deoksiriboz ile fosfat grupları ester bağlarıyla birbirlerine bağlanmıştır. İki kolun arasındaki merdiven basamaklarında gelişigüzel bir sıralanma yoktur; her zaman Guanin (G), Sitozin’in (C ya da S); Adenin (A), Timin’in (T) karşısına gelir. Hem adenin - guanin ile sitozin - timin arasındaki hidrojen bağları, hemde  diğer bağlar, meydana gelen heliksin düzgün olmasını sağlar. Pürin ve pirimidin bazları, yandaki şekerlere (Riboz), glikozidik bağlarla bağlanmıştır. Baz, şeker ve fosfat kombinasyonu, çekirdek asitlerinin temel  birimleri olan nükleotidleri meydana getirmiştir. Dört çeşit nükleotid vardır. Bunlar taşıdıkları bazlara göre isimlendirilirler (Adenin, Guanin, Sitozin,Timin).

Genetik Mühendisliğinin Uygulama Alanları

Genetik Mühendisliğinin Uygulama Alanları

Genetik Mühendisliğinin Uygulama Alanları

KLONLAMA – GEN TEDAVİSİ – TÜRLERİN ISLAH EDİLMESİ – GENETİĞİ DEĞİŞTİRİLMİŞ CANLILAR / ORGANİZMALAR

Klonlama: Bir canlının sahip olduğu hücrelerinin genetik anlamda kopyalanmasıdır. Klonlamada  DNA’nın belirli bir bölümünün ( genlerin )kopyasını oluşturmak için çalışmalar yapılır. Bu çalışmaların ilki, yıl 1997 de İngiltere’de Ian Wilmut ve arkadaşlarının bir yıl önce ( 1996 ) bir koyunu klonladıklarını açıklamalarıyla ortaya çıktı. Klonlanan koyunun adı Dolly’di. Klonlama çalışmalarına öncülük eden Dolly’den sonra hiçbir şey eskisi gibi olmadı. Klonlama konusunda dünya bir hayli yol aldı. Klonlamada sadece koyunla kalınmadı, birçok hayvanında klonları yapıldı. Gerçi hayvanlar klonlandılar ama sağlıklarında veya yasal işlemlerde hale çözülememiş problemler devam etmektedir.

  Peki ünlü Dolly nasıl klonlandı? Bu sorunun cevabı aşağıdaki şemada verilmiştir.

Gen tedavisi: Canlılarda görülen kalıtsal hastalıların iyileştirilmesi için geliştirilen yöntemlere denir. Gen tedavisinde, hatalı olan genler gen aktarımı ile sağlıklı genler ile değiştirilmesi hedeflenmektedir. Gen tedavisi günümüzdeki yeni çalışmalardan olduğundan dolayı gelişmeler beklenmektedir.

Mutasyon, modifikasyon, adaptasyon ve evrim kavramları

Mutasyon, modifikasyon, adaptasyon ve evrim kavramları 

Modifikasyon:

 Çevrenin etkisiyle canlılarda meydana gelen ve kalıtsal olmayan değişimlere denir. Buradaki çevre koşulları ( ısı, sıcaklık, besin ) genlerde bazı değişimlere sebep olabilir. Dolayısıyla ortam koşulları eski haline döndüğünde canlı eski haline tekrar döner. Canlının oğul döllerinde de bu değişim gözlemlenmez.

  Örnek-1: Yazın güneşlenen insanların tenlerinde bronzlaşma görülür. Fakat bu bireylerin çocukları olduğu zaman çocuklarda bronz ten görülmez.

   Örnek-2: Himalaya tavşanının tüylerine buz koyulduğu zaman buzun temas ettiği tüyler beyazdan siyah renge dönüşür.

Mutasyon:

  Canlıların genetik yapılarında belirli sebeplerden dolayı meydana gelen bozulmalara denir. Bu sebepler; radyasyon, ultraviyole ışınlar, X ışını, bazı ilaçlar, kimyasallar ve ani sıcaklık değişimleri olabilir. Mutasyon vücut hücrelerinde meydana gelirse yavru bireylere aktarılmazken, üreme hücrelerinde meydana gelirse yavru bireylere aktarılır. Mutasyon sonucunda kromozom yapısında, sayısında ve genlerde değişimler gözlemlenebilir.

 Mutasyon insanlarda kromozom sayısının değiştirerek down sendromu, edward sendromu, patau sendromu ve cri du chat sendromu gibi kalıtsal anormalliklere sebep olabilir.