4.ÜNİTE:Ses

22 Kasım 2012 Perşembe

8.sınıf Fen ve Teknoloji Dersi 4.ünite SES

• Sesin yayılması, sesin hızı
• Sesin genliği
• Sesin frekansı
• Sesin şiddeti
• Desibelmetre
• Sesin tınısı
• Telli ve vurmalı müzik aletleri

Sesin yayılması, sesin hızı

Sesin Yayılması, sıkışma ve genleşme, diyapazon, tepe noktası, çukur noktası, Sesin Hızı ne kadardır?

Sesin Yayılması:Ses, nesnelerin titreşiminden meydana gelen ve uygun bir ortam içerisinde (hava,

su vb.) bir yerden başka bir yere sıkışma ve genleşmeler şeklinde ilerleyen bir dalgadır.

Dolayısıyla ses, bir basınç dalgası olup nesnelerin titreşmesiyle maddesel ortamda

yayıldığından boşlukta yayılmaz.

Sesin genliği

Sesin Genliği, sarkaç, salınım hareketi

Belli zaman dilimleri içinde belirli bir hareketin tekrarlanması olayına salınım hareketi denir.
Resimdeki sarkaç önce bir yönde, sonra bu yönün zıttı yönde hareket etmektedir. Sarkacın denge konumundan (0 konumundan ) itibaren bir yönde ulaşabildiği en büyük uzaklığa genlik denir.

Sesin frekansı

Sesin Frekansı, . Frekansın birimi, hertz, Hz, ultrason, ultrasonic ses

Sesin Frekansı:Meydana gelen titreşim sayısı bir saniyede ne kadar fazla olursa o kadar ses dalgası oluşur. Birim zamanda oluşan titreşim sayısına frekans denir. Frekansın birimi hertz

olarak adlandırılmış olup Hz sembolü ile gösterilir.

Birim zamandaki salınım sayısı arttıkça frekans artar, azaldıkça frekans azalır. Ses

frekansının artması bir saniyede oluşan titreşim sayısının artmasıyla gerçekleşir. Farklı

diyapozonlara lastik tokmakla vurduğumuzda diyapozonun frekansı ne kadar büyükse

o kadar ince ses, frekansı ne kadar küçükse oluşan ses aynı oranda kalın ses olur.

Sesin frekansı arttıkça ses inceleşir, azaldıkça ses kalınlaşır. ince sesi kalın sesten ayır

Sesin şiddeti

Ses şiddeti, gürlük, Ses düzeyi birimi, decibel, dB

Ses şiddeti:Ses şiddeti, üretilen sesin kuvvetli (şiddetli) ya da hafif olmasıdır. Sesin şiddeti

genlik ile doğru orantılıdır. Ses dalgasının genliği arttıkça sesin şiddeti artar, genliği azaldıkça sesin şiddeti azalır. Ses dalgalarında genlik ne kadar büyük olursa sesin şiddeti de o kadar büyük olur. Ses şiddetine gürlük de denir. Sesin şiddeti genlik değeri ile orantılıdır. Ses dalgasının genliği arttıkça sesin şiddeti artar, genliği azaldıkça sesin şiddeti azalır. Örneğin iş makineleri otomobillere göre daha büyük genlikte ses ürettiğinden iş makinelerinden çıkan ses bizleri daha fazla rahatsız eder.

Desibelmetre

Sesin şiddeti neyle ölçülür? Alexandre Graham Bell (Aleksandır Graham Bel), desibelmetre

Ses düzeyi aşağıda fotoğrafı görülen desibelmetre aracı ile ölçülür. Ses düzeyini belirlemek için kullanılan ilk birim bel dir. Bu ad, telefonu icat eden Alexandre Graham Bell (Aleksandır Graham Bel)’in onuruna verilmiştir. Ancak ses düzeylerinen verilen değerler pratik uygulamalar için çok büyük olduğundan bel birimi onda bir

oranında azaltılarak elde edilen desibel adı verilen biriminin kullanılmasına geçilmiştir.

Sesin tınısı

Sesin tınısı ne demektir?

Aynı sesin çeşitli müzik aletlerinden çıktığı zaman gösterdiği farklılığa sesin tınısı denir. Tını, sesin farklılığını ifade ederek kaynağının cinsini belirlemeye yarayan bir ses özelliğidir.

Aynı notayı çalan farklı müzik aletlerinin ürettiği ses dalgalarının frekansları aynıdır. Fakat ses kaynakları farklı olduğu için yani müzik aletlerinde ses üretmek için farklı malzemeler kullanıldığı için sesler farklı olarak algılanır.

- Sesler arasındaki tını farkı, renk farkıdır. Ses, kendine özgü olan bu rengi, taşıyıc

Telli ve vurmalı müzik aletleri

Nota, telin boyu arttıkça frekans nasıl değişir? Telin kalınlığı arttıkça frekans nasıl değişir? Telin gerginliği arttıkça frekans nasıl değişir?

Müzik aletlerinden belirli frekanslarda farklı sesler oluşur. Bu farklı seslere nota denir. Notalardan çıkan seslerden bazıları ince (tiz), bazıları ise kalın (pes) dır. Telli çalgılardaki tellerin kalınlık, gerginlik veya uzunluk gibi niceliklerin değişimi telin titreşiminde oluşan farklılığa, titreşim hareketindeki farklılık ise tellerdeki titreşim nedeniyle oluşan sesin frekansının da değişmesine neden olur. Buna göre gergin bir telin titreşimi ile oluşan sesin frekansı;